Odpowiedzialność użytkownika za bezpieczeństwo maszyn – Ogólne przepisy BHP

with Brak komentarzy

Ogólne przepisy BHP określają obowiązujące przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładach pracy, w szczególności dotyczące:

1) obiektów budowlanych, pomieszczeń pracy i terenu zakładów pracy;

2) procesów pracy;

3) pomieszczeń i urządzeń higienicznosanitarnych.

Ogólne przepisy BHP zostały wprowadzona na podstawie art. 237 §1 Kodeksu pracy poprzez  Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy z późniejszymi zmianami (tekst ujednolicony Dz. U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650)

Rozporządzenie w dziale „Procesy pracy” nadkłada następujące obowiązki na pracodawcę:

„Pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników. „

W celu realizacji tego obowiązku pracodawca powinien w szczególności:

1) zapobiegać zagrożeniom;

2) przeprowadzać ocenę ryzyka związanego z zagrożeniami, które nie mogą być wykluczone;

3) likwidować zagrożenia u źródeł ich powstawania;

4) dostosować warunki i procesy pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez odpowiednie projektowanie i organizowanie stanowisk pracy, dobór maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy, a także metod produkcji i pracy – z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie, oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników;

5) stosowanie nowych rozwiązań technicznych;

6) zastępowanie niebezpiecznych procesów technologicznych, urządzeń, substancji i innych materiałów – bezpiecznymi lub mniej niebezpiecznymi;

7) nadawanie priorytetu środkom ochrony zbiorowej przed środkami ochrony indywidualnej;

8) instruowanie pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.

 

Obsługa i stosowanie maszyn, narzędzi i  innych urządzeń technicznych

Ważnym rozdziałem który mówi bezpośrednio o wymaganiach w stosunku do maszyn, narządzi i innych urządzeń technicznych jest Rozdział 3 – „Obsługa i stosowanie maszyn, narzędzi i  innych urządzeń technicznych”

Zgodnie z rozdziałem trzecim, maszyny i inne urządzenia techniczne powinny spełniać wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy przez cały okres ich użytkowania.

W dalszej części rozdziału 3 znajdują się wymagania dla maszyn i urządzeń techniczny, niektóre z nich zostały przywołane poniżej:

Wymagania w stosunku do elementów sterowniczych i urządzeń zatrzymania awaryjnego:

„§ 52. 1. Każda maszyna powinna być wyposażona w element sterowniczy przeznaczony do jej całkowitego i bezpiecznego zatrzymywania.

Gdy jest to konieczne w związku z zagrożeniami, jakie stwarza maszyna, i jej nominalnym czasem zatrzymania się, maszyna powinna być wyposażona w urządzenie do zatrzymywania awaryjnego.

Elementy sterownicze maszyn mające wpływ na bezpieczeństwo muszą być widoczne i możliwe do zidentyfikowania oraz oznakowane zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskich Normach.

Elementy sterownicze nie mogą stwarzać jakichkolwiek zagrożeń, w szczególności spowodowanych ich niezamierzonym użyciem.”

 

W paragrafie § 53 rozporządzanie nakłada obowiązek stosowania na maszynach urządzeń do odłączania źródeł energii oraz zapobiegania niespodziewanemu uruchomieniu podczas włączenia zasilania:

„§ 53. Maszyny powinny być wyposażone w łatwo odróżniające się i odpowiednio oznakowane urządzenia do odłączania od wszystkich źródeł energii. Włączenie zasilania energią nie może powodować zagrożenia dla obsługi.”

Kolejnym wymaganiem jest zabezpieczenie elementów ruchomych maszyny które mogą spowodować zagrożenie, poprzez osłony lub urządzenia ochronne:

§ 55. 1. Elementy ruchome i inne części maszyn, które w razie zetknięcia się z nimi stwarzają zagrożenie, powinny być do wysokości co najmniej 2,5 m od poziomu podłogi (podestu) stanowiska pracy osłonięte lub zaopatrzone w inne skuteczne urządzenia ochronne, z wyjątkiem przypadków, gdy spełnienie tych wymagań nie jest możliwe ze względu na funkcję maszyny.

Pasy, łańcuchy, taśmy, koła zębate i inne elementy układów napędowych oraz części maszyn zagrażające spadnięciem, znajdujące się nad stanowiskami pracy lub przejściami na wysokości ponad 2,5 m od poziomu podłogi, powinny być osłonięte co najmniej od dołu trwałymi osłonami.”

W przypadku stosowania osłon należy zapewnić, że nie jest możliwy dostęp do strefy niebezpiecznej. W przypadku osłon niepełnych np. wykonanych z siatki rozporządzenie ogólnie określa, że powinny znajdować się w odległości uniemożliwiającej sięganiu. Rozporządzenie odwołuje się do Polskiej Normy. W celu weryfikacji tego wymagania należy zastosować normę PN EN-ISO 13857 –„Bezpieczeństwo maszyn — Odległości bezpieczeństwa uniemożliwiające sięganie kończynami górnymi i dolnymi do stref niebezpiecznych”. W normie określono odległości od elementów niebezpiecznych przy danej wielkości i kształcie otworów. Poniżej cytat z rozporządzenia:

„3. Osłony stosowane na maszynach powinny uniemożliwiać bezpośredni dostęp do strefy niebezpiecznej. Osłony niepełne (wykonane z siatki, blachy perforowanej, prętów itp.) powinny znajdować się w takiej odległości od elementów niebezpiecznych, aby przy danej wielkości i kształcie otworów nie było możliwe bezpośrednie dotknięcie tych elementów. Odległości bezpieczeństwa określają Polskie Normy.”

Urządzenia ochronne mogą być też stosowane w celu ochrony przed zagrożeniami. Rozporządzenia określa następujące wymagania w stosunku do urządzeń ochronnych:

„§ 56. 1. Urządzenia ochronne stosowane przy maszynach powinny spełniać następujące ogólne wymagania:

    1) zapewniać bezpieczeństwo zarówno pracownikowi zatrudnionemu bezpośrednio przy obsłudze maszyny, jak i osobom znajdującym się w jej pobliżu;

    2) działać niezawodnie, posiadać odpowiednią trwałość i wytrzymałość;

    3) funkcjonować samoczynnie, niezależnie od woli i uwagi obsługującego, w przypadkach gdy jest to celowe i możliwe;

    4) nie mogą być łatwo usuwane lub odłączane bez pomocy narzędzi;

    5) nie mogą utrudniać wykonywania operacji technologicznej ani ograniczać możliwości śledzenia jej przebiegu oraz nie mogą powodować zagrożeń i dodatkowego obciążenia fizycznego lub psychicznego pracowników.

Urządzenia ochronne przy maszynach szczególnie niebezpiecznych powinny być tak skonstruowane, aby:

    1) zdjęcie, otwarcie lub wyłączenie urządzenia ochronnego powodowało natychmiastowe zatrzymanie maszyny bądź jej niebezpiecznych elementów lub niemożliwe było zdjęcie albo otwarcie osłony podczas ruchu osłanianych elementów;

    2) ponowne założenie, zamknięcie lub włączenie urządzenia ochronnego nie uruchamiało automatycznie maszyny.

Używanie maszyny bez wymaganego urządzenia ochronnego lub przy jego nieodpowiednim stosowaniu jest niedopuszczalne.

Szczegółowe wymagania dla urządzeń ochronnych określają Polskie Normy.”

Naprawa i konserwacja maszyn i urządzeń  

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy maszyn nie wolno naprawiać, czyścić i smarować jeżeli są w ruchu:

„§ 60. 1. Maszyn będących w ruchu nie wolno naprawiać, czyścić i smarować, z wyjątkiem smarowania za pomocą specjalnych urządzeń określonych w dokumentacji techniczno-ruchowej.”

Instrukcje

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca powinien udostępnić pracownikom następujące instrukcje:

„§ 41. 1. Pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące:

    1) stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników;

    2) obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych;

    3) postępowania z materiałami szkodliwymi dla zdrowia i niebezpiecznymi;

    4) udzielania pierwszej pomocy.

Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników. Instrukcje dotyczące prac związanych ze stosowaniem niebezpiecznych substancji i preparatów chemicznych powinny uwzględniać informacje zawarte w kartach charakterystyki tych substancji i preparatów.”

 

Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nakładają obowiązki na pracodawcę. W przypadku użytkowania maszyn i urządzeń pracodawca powinien dbać o bezpieczeństwo i higienę pracy przy maszynach przez cały okres użytkowania maszyn. Zgodnie też z zapisami rozporządzenia pracodawca powinien zapobiegać zagrożeniom oraz stosować nowe rozwiązania techniczne lub zastępowanie niebezpiecznych procesów technologicznych w celu redukcji zagrożeń.

 

 

 

 

Leave a Reply